Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos nasıl içilir gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo nasıl içilir benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen kaydetmek iyi olur, zira bellek kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler zira gürültülü yerlerde ince kokular çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü değildir; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ama temiz gelir tabii ki bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla yükselir ve notalar koyulaşır hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills tadım notları gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç gelir gerçekten bu sebeple yavaş ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı arttığından acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç verir. Evrelerin sınırı çoğu zaman net olmaz, bu yüzden kabaca üçe bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek için çekiş aralığını değiştirmemek gerekir. Çok sık çekmek ısıyı artırır hem de aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net kılar her zaman aynı aydınlatma ve sessiz bir ortam seçilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı kılar. Bir belli belirsiz aromayı, 5 de ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı gösterir bu sayede dikkat dağılmaz ve not kalitesi yükselir. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda yer alır hem de ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce birkaç çekiş almak şarttır öte yandan yarım notlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu yüzden yanış çizgisinin eşit gitmesini da gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk öne çıkar gerçekten ince çubuklarda ısı birikimi çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu de aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş gelir ama aromalar daha geç belirir hem de bu çabukluk aromanın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse not kısmına yazılmalıdır. Serin duman tadı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini azaltmaz aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken önce inceyi ardından kalını içmek mantıklıdır. Böylece güçlü tat hafif olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki ara zamanı yaklaşık yarım saat olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan gelir: dildeki tat ve burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi birbirini besler fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek adına ikisini ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük gelse de yorumları epey değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak retrohale denemesidir mesela hafif bir soluk aromayı çok zengin açar. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını net gösterir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler güvenilir olmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk de kuru notayı daha kısa geçirir sert bir çekiş de narin notaları siler. Yoğunluk damakta düşük fakat koku tarafında belirgin olabilir aynı şekilde ağır bir öğünden hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Acemi kişiler için ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına odaklanmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil tarafı da ayrıntı göstermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük algılanır ayrıca öğün arasında deneme yapacaksanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra ılık bir yudum su almak yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su yeterlidir zira yorgun bir damak en güçlü notayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk sıvılar dili uyuşturur hem de aroma algısını düşürür. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak kıyası bozmaz gerçekten yoğun şekerli içecekten hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve haricinde sade çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle girişilen değerlendirme sıklıkla hatalı kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında yanış hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir alanda kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda hızla kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. Romeo julieta 20 club benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise sedir tonunu hızla gösterip biter çünkü geçiş dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle not almayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrı yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça tat ayrıntısı daralır, fakat yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir fikir sunmaz yani her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla basit bir not defteri açmak işe yarar yoksa aynı notalar her seferinde baştan öğrenilir. 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası değişiyor mu görülür ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Tarih, çubuk adı ile not tabloya girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride okunduğunda şaşırtıcı farklar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan fazla fark varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Defterde kısa ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü ahşap tonu gibi bir kayıt yeterli olur. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; yoğunluk ise notaların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını belirgin verebilir mesela sert bir duman sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir notasını güçlü tutar üstelik dolgun bir içim notasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek aroma sunabilir tersi durum de mümkündür. Farkı görmek için iki puan tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki ürün arasında aroma farkı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi sabır ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar ve baharatlı notalar abartılır bu sebeple oda şartlarını da deftere eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada de çekiş tıkanır hem de aroma bastırılır ısı ise tütünün yanma hızını değiştiren ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net görülür değerlendirme günü seçerken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku de koku duyusunu bozar oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki nem veya esinti olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda duman birikirse ikinci çubuğun tadı yanlış okunabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı fazla sertse yanış yapısı bozulur.